Tabratt
Par zimu : 16 oct. 2009 à 22:08 - Tullizin
Tamurt tessewḥac, tagut, asemmiḍ. Lbaṭel yuɣ akk timnaḍin, teqqime-d talwit di kra idurar deg-i ckentḍent tuddar, n wid i rewwlen ɣef umennuɣ. Rewwlen, bɣan ad ḥarben ɣef ciṭṭ-nni iniɣman s zzit… d wid-nni kan i d-yeqqimen fessusit ɣef tuɣmest-nni yettagin tiram, ma ttmaččant s zhir n lfuci d ussemsed ijenwiyen. Lmut tuɣal d tiremt n yal ass, tessedhuy iles, turar di trebbuyaɛ, tessemlalay di tejmaɛt, lmut tuɣal d tinifift yesseblaɛen akud ; win yebɣan ad isɛeddi ass-is, neɣ ad d-yawi uḍan-is, ad imeslay ɣef wayen d-yeḍran ass-a di Taxuxt neɣ di Bu neɛman neɣ di Ɛin-defla … tkemleḍ akkin ; ɣer wanda mazal amdan d aweɣezniw n tmacahutt qqaren-as : Tudert ger Izzayriyen.
D ayagi ɣef-i ttmeslayen ula deg uṭaksi-yagi yewwin abrid ɣer At Wasif:
… Ahat yewweḍ useggas-aya, aggay-inu aneggaru, a Ṛebbi stafiṛ Llah, ur t-id-ttqemireɣ ara di ṛebɛa d tusawent… ur iyi-terri ara tmara ! Ur teẓriḍ amek !? Lmijal deg ufus n Ṛebbi, akken yebɣu yili, d acu, yelha leḥder… aḥezeb yugar leqḍeɛ.
I s-yenna unehhaṛ n uṭaksi, i winna yeqqimen tama-s.
Akken akk a Ɛemi Muḥ, nekkni amer d wanag, teẓriḍ ɣef ṛebɛa n tmeddit i d-nteffeɣ, d acu, deg-mi d-yebda akka rrebrab-agi, ulac wi sen-ittɣiman din; ɣef tlata, win ikukran ɣef talta d wezgen, ad tt-id-nečč akk beṛṛa !…
I d-inṭṭeq winna yeqqimen zdat unehhar.
Abrid yessawen, Ɛemi Muḥ, i sya ɣer da, ad iḍegger tiṭṭ-is ad imuqel Kamal di lemri ɣer deffir. Kamal, netta, allen-is cuddent ɣer ṭṭaq, tamuɣli-s tṛuḥ ɣer daxel-is, yesferfud i wesmekti am wakken mačči din i yella ; am akken mazal-it-in di Ɛin-Defla…
Wa Kamal ! … Aki-d a mḥayen-k, ass-agi ad teffɣeḍ bermesyun yerna tewweteḍ-tt ar azal… teṭṭeglelliḍ ay aqcic… kker fell-ak ah!…
Saɛid yessenhezzay deg-s, netta, itettel kan di tduli.
Ad nkreɣ… acḥal tamrayt-nni. I yesteqsa Kamal s leɛgez n win d-yukin di lɣidṛan n yiḍes.
Kker ! Ad yeg Ṛebbi kkren ibeṛdiyen-ik, kker ad k-ttṛaǧun deg At Wasif… attan akken n yiḍelli akka i yimir-a»
Deg At Sedqa… ad iyi-ttṛaǧun deg at Sedqa. I s-d-isgerrez timenna Kamal d-ikksen taduli ɣef wudem-is. Yewwi ifassen-is ar wallen-is i ttḥukku deg-sent.
N wudem-ik At Wasif… nekkni d irgazen a Muḥ-terri…
Iḍegger-d akk taduli Kamal, imuqel Saɛid, iffa-d, ibreq-d allen-is fell-as inna-yas :
Isdebdeb-ik akk Muḥya keč ? ! Muḥ terri, ad kkren ibeṛdiyen-ik, mi tessifuniḍ akk a winnat… Ikker-d Kamal, iqqim-d ɣef yiri umetṛaḥ, imuqel saɛa, yers-d deg ussu-s akken ɛeryan, iwalat-id Saɛid inna-yas:
Ṣṣer iman-ik a lɣiḍa… Immeɣ ad t-iwwet, irwel-as Kamal ittaḍsa :
D ayen sɛiɣ i tesɛiḍ, a Ṭumbula !
Kamal yelsa icettiḍen-is, isared udem-is, Saɛid isared-d kra lqec-is, ikcem-d ɣer texxamt, ildi ṭṭaq ad ifser tijerbubin-ines. Kamal iddem-d aqrab-is, yettara ayen ara yawi ɣer daxel, Saɛid, akken ifesser di lqec-is ittmeslay d wemdakel-ines:
Amek!? Ad k-in-fkeɣ tabṛatt ad tt-tawiḍ ad tt-tecegɛeḍ dinna di Tizi …
I wexxam-nwen? Ma i nutni awi-tt-id ad tt-awiɣ, tura ma twalaḍ ur iyi-d-regmen ara ɣur-wen imi Nat Sedqa nekki…!?
I s-yenna Kamal s westehzi.
Awah! Mačči i wexxam a ṭṭbel, amer i nutni ad ak-ceyyɛeɣ kan keč a nniya, tagi i m-leɛyun… ahat tura…
…Ad tt-tafeḍ tettu-k… I s-d-igzem Kamal awal s taḍsa.
D ddin yemma-k i tettu… d kečč i tettu tamdakelt-ik sebɛa waguren-ayagi ur tuɣaleḍ ara s axxam!! Ay imenfi.
Kamal am Saɛid, seg wid-nni i wumi d-ɛawden asiwel ɣer lɛeskeṛ akken ad mmagren rrebrab. Tikelt-agi yufa-d iman-is di Ɛin-Defla. Cwi kan llant tizya-s ; amer mačči d Saɛid d wiyaḍ nniḍen ad aẓayen wussan alamma fessusset tmettant ger ifassen. Mell-iyi wi s-izemren i lfuci refden s ddreɛ ifassen islufuyen i snitrat d yemruyen?
Asmi s-d-ssawlen i Kamal, niqal iger-d tarewla ɣer wallaɣ-is ; aseggas d wezgen di Leɣwaṭ i s-ifka baṭel i tmurt-agi ičča wekridi n beṛṛa, wama tura limer ad d-ḥseb ayen s-ttalasen warraw-is, ad tt-ṛhen ula d-idurar ! Aseggas d wezgen n tṛad, yerna uɣalen-d ɣer-s ad sen-yernu wayeḍ, ayenni akk, ad d-ineqqes di tudert-is, di temẓi-s. D acu kan, Kamal, ɣas nnig wul, ur icerreg ara lkaɣeḍ-nni ger ifassen-is; asirem-is idegger-it s tagi: iqqar ger-as d yiman-is, d acu i d aseggas? Ha kan iɛedda! Yerna ad ak-xelṣen, idrimen-nni ad ten-tiḥwiǧeḍ. D ayagi i yerran Kamal ɣer lɛeskeṛ, am netta am wiyaḍ.
Ilmeẓyen n Leqbayel, uɣalen di yir tagnitt am tɣerrust-nni si d-tekksen isennanen. Mačči d yiwen mačči d sin, tuddar akk, ttniẓifent seg wid-nni tent-id-iteffɣen yal agur, tuffɣa-nni ur neḍmin ara tuɣalin.
Aṭas yid-sen, yal wa anda s-ttmettaten wussan, ṛṣaṣ d tamenguct ɣef imeẓuɣen, lmut d amdakel ɣef imekli, di tikli, deg yiḍ, deg azal, di lemri, deg wesmekti… lmut am usirem-agi yeddren di yal yiwen!
Ilmeẓyen-agi, i innegfen akk deg idurar-ina isemmaḍen n Zbeṛbeṛ d Ɛin-Defla, d Leɣwaṭṭ, yal wa deg-s daɣen tudert, targit, tafsut di tmurt-agi i ineqqen tirga, yettarran tudert d kra n wussan yettuneḥsaben s wacḥal teddem tmettant? Xemsa, ɛecṛa, tmenṭac… tamurt-agi yettidiren tegrest akk ɣezzifen deg wasmi bḍant tsemhuyin aseggas. Nnayer-nni s-yeddmen ussan i Fuṛaṛ, iddem-as daɣen ussan i meɣres, i magu, i yunyu… yeddem-as ussan i Yennayer-nni d-iteddun.
Kamal mi ara d-iger akk tilufa-yagi ɣer wallaɣ-is itettu anida yella, d aduqqes i d-iduqqus…
…Seḍ!? I d-isteqsa Ɛemi Muḥ.
…Acu a ɛemmi? I d-iduqes Kamal ur negzi ayen s-d-nnan.
Nniɣ-ak anida ara terseḍ a mmi? I d-iɛawed asteqsi Ɛemi Muḥ.
Arnu alamma d asawen, ɣer wanida tetteddum kenwi… mazal ad ak-d-iniɣ… I d-yerra Kamal.
Nek nniɣ-as n Zaknun kečči ! ? alarmi d tura i d-mmektaɣ wi k-ilan.
I yenna Ɛemi Muḥ, ɣas d askideb, akka i ixeddem ma yebɣa ad iẓer lɛeḍɛaḍ n walebɛaḍ. Amedya ad as-yini : « keč n Iwaḍiyen yaɣ… ? » dɣa winna ad as-d-ibdu tudert-is seg wasmi d-ilul. Atan ass-agi ur s-tečči ara, isaram ciṭṭ n wawal ɣer wagi d-iddan yid-s, ibɣa ad t-id-isenṭeq. «Yuɣal-d anda akken izeher rrebrab, aṭas d-iwala ilaq ad d-iḥku » I yettxemmim weḥd-s Ɛemi Muḥ.
Kamal, ula d netta, iḥulfa s wayen akka yettxemmim unehar-agi uṭaksi. Ɣas akken yessusem, iḥemmel tignatin am tigi. Asmi ara yuɣal ad as-iḥku i Saɛid fell-as ad as-yini : « ǧǧiɣ-t meskkin yerɣa, yebɣa ad as-d-ḥkuɣ nek ulac, awal ur t-id-suliɣ ara ». Izmer ad as-ikemmel i tedyant ad as-yini: « iqqim akken itteḥdiqir, ittmuqul-iyi-d di lemri almi qrib newweḍ dɣa yeṭṭerḍeq-d fell-i, inna-yi-d i tura keč ḥku-yaɣ-d ciṭṭ neɣ ad aɣ-teǧǧeḍ kan akka… ».
Kamal yerra-d tigi ɣer wallaɣ-is, izmumeg s daxel-ines. Yerna netta, imir-en, s tidett kan, awal ɣef wayen yettmagar di Ɛin-Defla, ur s-yezmir ara.
Ɛemi Muḥ, iggumma ad yayes, imuqel-d kamal di lemri inna-yas-d :
Ur iyi-d-terriḍ ara awal n Zaknun keč yak?
Kamal, qrib d-yeḍsa, ixemmem ciṭṭ niqal ur s-ittara yara awal ad iẓer amek ara yexdem, dɣa tusa-yas-d tikti nniḍen inna-yas ad as-yerr awal s wezgen ad iẓer amek ara yexdem:
N at Sedqa. Inna-yas akka issusem.
At Sedqa, At Wasif, Kamal imekta-d daɣen Saɛid. Zgan d amcudri ɣef ansi d-kkan, ɣas yiwet n lmizirya deg-i mrurden :
At Sedqa, d acu tḥesbem iman-nwen tura kenwi, wi d-inṭqen ɣer-k ad as-tiniḍ At Sedqa… At Sedqa…
I s-yenna Saɛid s wesmejger i Kamal ahat i tikelt tis meyya seg wass mi d-wwḍen ɣer Ɛin Defla.
Ur ḥsibeɣ ara iman-iw ! Ay amdakel nek mačči Nat Wasif, sɛiɣ lḥeq neɣ ala…? I s-yenna Kamal s westehzi.
Yehwa-yak kan, Nat Sedqa neɣ Nat Wasif neɣ ma yehwa-yak n Zbeṛbeṛ… aqla-k terkiḍ di tmurt-agi…tekribiḍ am uɣerda!
Ussan yecban wigi sɛeddayen akka Kamal d Saɛid, acu daɣen i ten-issifsisen, d kra n wawal gar-asen. Awal ineǧǧeṛ akk tiyerrisin d-iteffɣen deg wemdan seg wayen yettawi deg wallaɣ-is. Leqbayel gemmunt deg wallaɣen-nsen tiktiwin ur nteddu ara d wayen yessembbawlen ddunit ; « taddart-nneɣ », « adrum-nneɣ », « jedd-nneɣ », « zzayla-nneɣ », « ikerri-nneɣ »…, anwa deg-nneɣ ur d-newwit ara abendayer ɣef wayen yeḥseb d ayla-s ?
Iɣ netta, mi ara d-ssemlilent kra n tegnatin iqbayliyen d-yusan si yal tama, ttuɣalen, deg wussan imezwura, am yeḍɣaɣen-nni n wasif, wa ad ittḥuku ɣer wayeḍ, akken, alamma mseɛdalen akk, tekkes-asen akk tiḥercewt-nni, ttilwiɣen, imir-en kan i d-tbeddu tdukkli n tidett gar-asen. Kamal d Saɛid, akken i sen-teḍra, tura uɣalen d imdukal n tidett.
Weqbel ad mlilen di Ɛin-Defla, yal wa deg-sen anda yella deg waguren-nni imezwura deg-i sen-d-sawlen. Kamal yella di Blida, din daɣen yeǧǧan imdukal, dɣa yezga yettmekti-d ayen sen-yenna mi akken ara d-iṛuḥ. Netta, yennum ttawḍent-tt-id tebṛatin, yal dduṛt, d acu kan, deg-mi d-ibeddel amkan ɣer Ɛin-Defla, yeǧǧa-yasen lewṣi ad s-in-ceyɛen tibṛatin ara d-illeḥqen ur t-id-ttafent ara. Hatan tura wwḍen sin wagguren deg-i yella di Ɛin-Defla yerna ur t-id-wwiḍent ara tebṛatin. Dɣa, ɣef waya, i d-iger ṛḥil-agi-ines amezwaru ɣer wexxam ɣas akken ur s-d-iqqim wara; d kra n waguren kan, ad ikkfu tṛad fell-as.
Tabṛatt i win ibeɛden ɣef wid yettawi deg wul-is d abandu n tafat di ṭlam d-iɣellin deg wallaɣen. Ayen akk ur zmiren ara yimawen ad t-inin, yettuɣal d afessas i tmenna ɣef ciṭṭ n lkaɣeḍ amellal. Iǧundiyen, am Saɛid d Kamal, ttṛaǧun tibṛatin am llufanat i ttjelliben mi ara walin tiyemmatin-nsen teddunt-d ad sen-d-ffkent izir-nni n tmeddit. Llufan i ttsumu-d talwit, tayri, ayefki, tudert, tazmert di tebbuct n yemma-s. Aǧundi yessimɣur asirem, targit, issifsus ɣef wul, inneq lxiq, annezgum, s kra n wawalen iqqar-iten ɣef tewriqt d tamellat, slutfen-tt ifassen n wid-nni ukud yecrek ussan, tayri, idammen… iḍelli d… uzekka … ahat !
Inni-as i yemma ḥemleɣ
Yewweḍ-d lweqt ad ṛuḥeɣ
Wissen ahat ma ad d-uɣaleɣ
Semmeḥ-iyi ah !
Llant kra n tezlatin ttuɣalent d nnhati di kra n tegnatin am tagi deg-i yezzer Kamal. Tibṛatin n Lewnis, neɣ tin akkenni Aṛǧu-yi ! Acḥal yid-sen wid-nni i d-ssrunt di lkaziṛnat am tagi deg-i tesselqaf tlelli n yelmeẓyen Izzayriyen.
Imeṭṭi, win akken ssurgen yemdanen mi ara yilin d lufanat akken ad awin tiremt-nsen, akken ad ssiwlen i tyemmatin-nsen, akken ad d-smektin tilin-nsen i wid i ten-yettun, imeṭṭi-nni, yettuɣal-d ɣer wallen di temɣer. Ilmeẓyen-agi tḥeṛ lkaziṛna, ttrun, tikwal s tufra. Ttrun ɣef wesmekti, tikwal ɣef yiwen wawal ufan-t-id deg yimi n walebɛaḍ inna-t-id ɣas mačči i nutni: « Kkes aɣbel a gma ! » « ur ttagad ! aql-iyi dagi », «steqsan-d fell-ak »; tiwinas-agi mačči d awalen kan yessemlal unamek, tiwinas-agi, anda akka yella Saɛid neɣ Kamal, ttuɣalent d aḥulfu d-ittsuḍun ɣef wallaɣen-agi yeɛyan di tṛad, d aḥulfu d-iqqaren mazal tudert! Mazal azekka !.
Amkan-agi deg-i mmlalen yelmeẓyen, ɣas yettwabna akken ad ineɣ deg-sen amdan-nni yesnen ad d-isukkes anẓad-nni d-yezgan ger lxiṛ d cceṛ, yettuɣal d tanafa deg-i ttargun yemdanen ayen i ten-igan dɣa d imdanen. Wi yeẓran d acu i d tawant amer mačči d laẓ i iteqqsen ?. Wi yektalen acḥal qerben ɣur-nneɣ yemdanen am akken ten-tektal lɣerba?
Lkaziṛna, ula d nettat akken ; d amkan-nni i isselmaden tagmatt imi d tixidas i yesseččayen aɣrum ger wid tt-izedɣen, tesselmad tayri…imi d lmut i itezzin deg wallaɣen n wid d-ḥaṛṛen leḥyuḍ-is. Ayen yessiẓiden tudert ɣas yebɛed ɣef iserdasen yettban-d am yiṭij zdat usigna lbaṭel n wid-nni s-inwan nnulen-d igenni, imi ɛelqen ayen icuban itran ɣef tuyat-nnsen.
D tagi dɣa i d tudert? Ad d-tlaleḍ i tayri, i tlelli, i tudert, akken yiwen wass ad d-mmagreḍ win izemren ad ak-iwelleh ɣer lmut s kra n wawalen, yenna-ten-id s tutlayt mačči am tin akken tselleḍ ɣer yemmak. Ad ak-iwelleh ɣer lmut, ad tɛasseḍ fell-as, ɣef warraw-is …yerna d amdan am kečči ! ?
Kamal, iɛedda fell-as lbaṭel-nni, mi d-wwḍen ɣer tqenteṛt-agi n Taxuxt, yufa-d wid t-icuban, d iǧundiyen am netta, yal wa ansi d-yekka. Sḥebsen-d Ɛemi Muḥ, muqlen-d wid d-yeddan yid-s. Ittmuqul-iten Kamal, iwala iman-is, iẓra d acu ttḥulfun mi ara d-sɛun kra n tissas ad d-sḥebsen yiwen ukkeṛṛus ur ẓrin d acu sen-iffer, ulamma, di tmurt-agi deg-i d-yekker netta mačči am wanda akken yettwanfa.
Sin yelmeẓyen-agi i iqqimen akka tama n Kamal, sgemriden gar-asen, ttmeslayen ur bɣin ara ad d-slen wiyaḍ d aci i qqaren. Mi yekkfa wesbecbec-nnsen tuɣal-d tsusmi ; iqqim-d kan zhir uṭaksi n Ɛemi Muḥ. Tebda-d lehwa, imdel Kamal ṭṭaq-is. Winn-a yeqqimen tama n Ɛemi Muḥ ittnadi, ula d netta, ad d-imdel ṭṭaq-nni d-yerran ɣur-s, ur yufi ara afus–nni si ara t-isali, Ɛemi Muḥ akken t-iɛqel yeɛweq issendeh-d Kamal :
Ffek-as-d kan afus-nni a mmi ad isali ṭṭaq-is.
Isferfed Kamal, imuqel amek ara t-id-ikkes, ikkes-it-id ifka-yas-t i wergaz-nni ad yessali ṭṭaq-is ur t-id-keččem ara lehwa.
Simmal abrid yessawen, simmal tettifrir-d tegnawt. Lehwa-nni d-ibeggsen lina, ziɣen d tannecnact kan, tewwet tɛedda. Iban-d yiṭij n tmeddit islef akk i tɣaltin d-izzin, ttemcilliɛent-d tmeqwa n lehwa i iṭṭfen ɣef wafriwen n yimɣan. Akken d-iban yiṭij, yewwi-d tafat ula ɣef wudmawen n wid yeddan deg uṭaksi n Ɛemi Muḥ. Mbbawlen akk, yal wa iqeɛed iman-is, ldin ṭṭiqan, ur iban daɣen ɣef wacu d-ḍsan yelmeẓyen-nni yeqqimen tama n Kamal. Ɛemi Muḥ ula d netta, tekcem-it-id tafat n tafukt-nni d-isteqsan ɣer tɣaltin-agi Nat Wasif, amek ixdem!? Icɛel ṛṛadyu, yufa-tt d tizlitt-nni n Muḥ Saɛid Ubelɛid, ‘‘ay itbir ssiweḍ-asen Slam i warrac akk n tmurt-iw’’.
Kamal yezzer daɣen deg wesmekti, ittḥulfu i taẓeyt ucedhi-nni yeccedha tamurt-agi deg-i d-yekker, ɣas d-iɣeblan kan id as-d-tefka. Ilmed-d amek ara tt-id-iḥemmel di tmurt-ina deg-i d-yekka. Idurar-agi deg-i d-ldint wallen-is, ɣas ur d-glin ara s wayen i t-issefṛaḥen yal ass, iwala-ten-id ɛlayit almi qerben talwit, asirem. Yal tardast, yal aseklu, yal amdan yettwali deg-s ayen ur yufi ara ansi akka d-yekka: talwit.
Tura mi d-wwḍen ar Laṛebɛa, mi d-ɛeddan deg webrid zelment wallen-is Ḥsen gma-s n Qaɛqi, mi t-iwala imekta-d Saɛid :
Amek ih ad tṛuḥeḍ? I t-isteqsa Saɛid.
Ad ṛuḥeɣ ad k-ǧǧeɣ dagi ay awasif !
lḥaṣun zzul akk fell-asen ; win tufiḍ Nat wexxam, ama d Ǧamal, Mamuḥ, imedukkal Nunuṛ, Muṛad, Meqran…
Ad ssiwḍeɣ azul-ik, tura keč ad ak-weṣṣiɣ, muqel, ma yella ssawlen-d yemdukal-nni-inu n Blida, neɣ yella wacu iyi-d-ceyɛen, ṭṭef-it-id, akka ? Ihi ar tufat… I s-yenna Kamal yerran aqrab ɣef tayett-is.
Ma teẓriḍ Ḥsen gma-s n Qaɛqi inna-s d acu tuɣal Laṛebɛa ?
Ittaḍsa Saɛid d-iddan d Kamal mi d-ffɣen si texxamt. S ya u sya mi d-ttwalin Kamal sawalen-as-d akk lɛeskkeṛ, mennan akk amkan-is. Izzi-d ɣer Saɛid inna-yas-d:
Ad ak-id d-iniɣ si tura acu ara k-yini Hsen : ad tuɣal d ikil am waman-agi yella deg ilibuḍen-iw… ».
Msalamen di sin.
Ar tufat a Kamal, zzul akk fell-asen ! I s-d-issetbeɛ awal Saɛid.
Dqayeq tinneggura deg ara mfaraqen sin yemdanen inummen iɣimi akken, ẓẓayit, ala taḍsa kan i tent-issifsusen.
Kamal simmal yettqerrib ɣer taddart-is, simmal yettmekti-d axxam-nsen; ayetmas, yessetmas… Yettmektay-d daɣen tin akken ɣef-i yebna tirga-s, tin akken yezzuzuren ɣef wussan-is asirem, am wakken yezzuzur usigna aman tettlala-d tefsut. Yettmektay-d Kahina. Gar-asen tamacahutt n tayri, tessedhuy ulawen-nni irewwlen ɣer targit.
Kamal, mi akka iṛuḥ ɣer wanda akken amdan yekka-d nnig wayeḍ dɣa issefran-it ger snat : ad imet neɣ ad ineɣ. Akken iṛuḥ tedda Kahina yid-s d tikti deg wallaɣ-is, d targit deg wul-is, d asirem deg ifadden-is. Kahina, akken iṛuḥ Kamal iqqime-d ɣur-s, d tikti deg wallaɣ-is tettnulfu-d d asmekti ger dqiqa d tayeḍ, iqqim-d Kamal ɣur-s d targit deg wul-is tessicbiḥ-as azekka akken ad terfed ass-is, yeqqim-d Kamal d asirem issenɣaden ayen d-irezzun di tigdi ɣer wallaɣ n win iḥemmlen wayeḍ.
Ayen ddren di sin yid-sen, ɣas yal wa deg-sen anda d-yegra, yessefqad-d ɣer-sen di kra n dqayeq-nni tettidir tebṛatt ger ifassen n win tt-iqqaren. Ɣef waya i yettɛawad Kamal i leqraya n tebṛatin n Kahina. D acu kan, seg wasmi d-iffeɣ Blida ur d-iṭṭif ara tabṛatt-is. Ayen akka ssusmen wussan s tebṛatin n Kahina?
…ssawḍeḍ-d…
…Amek a Ɛemi Muḥ ? I d-yerra Kamal, am win d-yukin di ttexmam t-isbelɛen acḥal.
Nniɣ-ak keč dagi kan, tessawḍeḍ-d waqila. I d-iɛawed Ɛemi Muḥ.
Dagi kan ! ih ! I d-yenna Kamal, d-ilddin tawwurt n tkeṛṛust. Iffeɣ-d deg-s, isferfud ɣer lǧib-is ad d-iddem ad ixelleṣ. Ixelleṣ, imdel tawwurt.
Ad isahel Ṛebbi a mmi… I yenṭṭeq Ɛemi Muḥ akken d-iṭṭef idrimen-nni iger-iten ɣer leqjeṛ-nni tama-s. Yeddimaṛṛi, iqleɛ.
Kamal ittmuqul deg uṭaksi-nni yettibɛid fell-as, simmal yettibɛid simal yettimẓi zhir-ines. Akken iffel, ɣer wanda ur d-ittban, immut lḥes-is. Kamal imuqel ɣer ddaw webrid, tban-as-d taddart-is. Ibda abrid ad ikcem ɣer wanida s-ssawalen medden Kamal At Ɛli.
Deg uṭaksi-nni n Ɛemi Muḥ akken yers Kamal, rrant-id yilsawen ɣer wannar :
Ur t-ssineɣ ara weqcic-ina a Ɛemi Muḥ… I d-inṭṭeq winna yeqqimen zdat.
D mmis n Rabeḥ At Ɛli, yemken di lɛeskeṛ i yella, nnwiɣ-as ad aɣ-d-iḥkku amek llan, netta yugi awal. Msakit… tamurt-agi tedda ɣef warraw-is, ur teǧǧi yiwen… ttɣaḍen yelmeẓyen-nneɣ ! I yenna Ɛemi Muḥ weqbel ad as-igzem awal s westeqsi winna yellan tama-s :
Rabeḥ At Ɛli, winna yellan di Fṛansa ?
Awah ! Mačči d winna, wagi d gma-s. Win akken si d-yesenzen takeṛṛust-nni n leɛwam-a i Mhenna-nneɣ…
Ih ! mmektaɣ-d tura, i tenṭṭelt-nni n teqcict-nni meskint ad fell-as yeɛfu Ṛebbi, ẓriɣ wagi yellan di Fṛansa, yusa-d, nemyusan zik nekk yid-s, s tidett ur d-ini ara yesɛa mmis di lɛeskeṛ…
Ilmeẓyen-nni yeqqimen deffir, ula d nutni gren-d Kamal deg umeslay :
D wagi akken i ixeḍben taqcict-nni n wass-en yemmuten…?
Waqila mačči d wa d gma-s ?
Nniɣ-ak d wa, nnan-d i lɛeskeṛ id-nnan yella, ahat ur s-nnin ara ?
Awah ! Ad as-inin, ɣas ur s-ceyɛen ara, llant tebṛatin, ahat ur yezmir ara kan ad d-yass imir-en…
Saɛid deg-mi iṛuḥ Kamal iḍelli-nni, ur yufi ara iman-is, ula d netta ibɣa ad iṛuḥ. Ɣas akken d ass n westeɛfu-ines ur s-yufi ara i lbenna-s imi ulac ameddakel-is, iqqar deg iman-is « iḍelli kan i iṛuḥ, xaqeɣ akka, yerna ad iwet dduṛt, d acu ara tt-it-isɛeddin ? ». Saɛid yennuɣna, ad ikker ad d-yuɣal ad iḍleq, ad icɛel agaṛu, ad t-issexsi weqbel ad t-ikfu, ad d-yerr tasfift, ad tt-ikkes ad tt-yerr ɣer ṛṛadyu ; yers-d fell-as lxiq ɣas akken beṛṛa d iṭij, ittxemmim ma ad iffeɣ ad isseḥmu, d acu yugad, ad d-azlen wid ara d-inadin ɣer-s ad kksen ɣef wulawen-nsen, netta, taswiɛt-a, ur ibɣi ara ad isel awal.
Iqqim akken ɣef wusu-s izdew, ittmuqul, rsent wallen-is ɣef ṭṭabla-nni yellan tama n wusu n Kamal, iwala ters fell-as tebṛatt-nni s-id-fkan ṣbeḥ yemdukal-nni n Kamal d-yusan si Blida. Iddem-itt-id, izmumeg di zheṛ n Kamal, iwala tettwacegeɛ-d sin waguren-aya, iqqar-as i Kamal deg wul-is : « acḥal-aya a tettṛaǧuḍ tabṛatt n Kahina, tura mi d-tewweḍ tufa-k-id ɣer tama-s… ».
Cwiṭ acemma, telli-d tewwurt Ikcem-d Kamal. Saɛid, inneqlab wudem-is, iwhem :
Ur tṛuḥeḍ ara ? iḍelli kan, d acu k-id-yerran ?… I yesteqsa Saɛid s lḥir.
Kamal isusem.
Amek d lxiṛ kan neɣ… ? I yesteqsa Saɛid s tegdi.
Kamal isusem.
… Ur tufiḍ ara wi k-iwwin… hattan tabṛatt-agi wwin-tt-id yemdukal-ik… I yenna Saɛid.
Ayen ara d-tini tebṛatt-nni ẓriɣ-t-id s wallen-iw… Temmut Kahina a Saɛid, temmut amek ara xedmeɣ tura … I d-yennṭṭeq Kamal weqbel xenqqen imeṭṭawen.

