Aller au contenu | Aller au menu | Aller à la recherche

Mourad zimu chanteur kabyle Mourad zimu chanteur kabyle
RSS Mourad zimu

Agni n Mḥend


Iṭij n ṣṣmayem isserɣ akk tamurt ; anda tebɣuḍ tserseḍ tiṭ-ik d tewreɣ ara k-id-yemmagren, grant-d kan kra n tselnin smektayent-d tizzegzewt, maca, ula d nunti ur tettdum ara fell-asent tefsut ; akka kra n wussan ad ten-taweḍ tqabact n leqḍiɛ. Mḥend, ittmuqul deg-sent, ibedd nnig wexxam aqdim, lfeṛca n uqermud tettnal-it-id ɣer tayett, islufuy s tmuɣli i yemɣaḍen, tisselnin-inna yetḥencen s iɣzer yuli-tent akk asmi tella teysawt d tilni i sennin azrar n wussan-is. Irfed allen-is s Aqacur-n-Wewrir, mazal-it akken, abucic icberber fell-as. Crurdent-d wallen-is ; ɣer Tala-meṛma, i weksar d Imekrez ittmuqul igran Unagu, ma yella wacu ibeddlen. Tlatin d aseggas ur yerkkiḍ tamurt n baba-s. Zik akal-agi amzun akken yektal-it s idikel-ines, yessen-it tardast tardast.

Ass-a, tbeddel akk tmurt ger wallen-is, deg-mi d-ibda abrid ukeṛṛus ass-nni deg-i d-yessaweḍ, si tɣiwant ar taddart, ur d-kkisent ara wallen-is seg idisan n webrid ; ad iḍil s ya, ad yuɣal ad yernu s ya, am wakken yella wacu yettnadi. Ih ! Yettnadi ayen ara s-id-yinin aql-ak ger wid-ik, di tmurt-ik.

Tegma taddart mačči d kra, bnan medden ula anda akken yettaddi zik tiqeftin netta d Yidir. Wid-nni yeǧǧa akken tekkes-asen temẓi iɣimi n tejmaɛt, yufa-ten-id ass-a tuɣal d ayla-nsen. Lulen-d wiyaḍ ɣer-sen, mi ara t-id-ttmagaren deg iberdan n taddart, deg wallen-nsen yeqqar-d acḥal d asteqsi ; wi t-illan ? ma d wagi akken… ? Yeẓra. Yeẓra At-taddart ad awin fell-as awal ussan-a imezwura, ad sen-yuɣal d iẓid ad leqmen yes tisyar n wawal ɣef-i d-ttemlilin di tejmaɛt neɣ di lqahwa.

Mḥend yettḥulfu s yiman-is d abeṛṛani, tbeddel tmurt, ibeddel wakal i t-id-isekkren, ma d netta iqqim kan akken iṛuḥ, mazal deg-s tirga-nni t-issuffɣen deg wexxam n baba-s. Mazal deg-s ayen akken t-yessembbawlen di temẓi-s.

Faḍma, imuger-itt-id ass-en. Di tafrara, deg iberdan ad d-temlileḍ kan wid i wumi tekkes temɣer iḍes neɣ wid yettazzalen ɣef lecɣal-nsen. Faḍma d Mḥend, mlalen di sin, wa ur ibni ɣef wayeḍ. Imuqel-itt, iwala temẓi-s di tregwa ykerzen udem-nni wecmen wussan. Teɛya, banen-d fell-as iseggasen, aṭas iseggasen, ẓẓay-it almi yuɣal fessus wawal gar-asen, tzul-d fell-as, amer am zik timlilit-agi-nnsen ad d-ternu d tasusmi ɣer tirga-nni yettmeslayen deg wallaɣen-nsen…

 A ɛemi Mḥend… izzi-d ɣer deffir, iwala Mumuḥ, yiwen deg warraw n gma-s.  Inna-yak Baba yyaɣ ad nessew lqahwa…. Inṭṭeq Mumuḥ s imeslayen-a, iwwi afus-is ad iḥuk allen-is ur d-nekkir ara deg iḍes.  I keč ay abandi ad tesweḍ yid-nneɣ…acḥal ara tesweḍ n uyefki aṭas neɣ ciṭuḥ ?… irfed-it-id si tqaɛett, iḥenc-it ɣur-s.  Aṭas ! ad sweɣ aɛemmuṛ…  Azzel kan ihi ma iyi-tezwireḍ… .

Mḥend issers Mumuḥ ɣer tmurt, ittmuqul deg-s mi yuzzel, yessegra-yas-d ṣṣut n rkeḍ-is mi yettṣubbu dṛuǧ…

Yal wa s tmucuha-s, Mḥend, di tlatin iseggasen n lɣerba, yufa-d gma-s Saɛid s warraw-is, ur ten-issin, ur issin yemmat-nsen. Mi ara yettmuqul di dderya n gma-s tettuɣal-d ɣer-s targit-nni t-isdukklen netta d Faḍma. Ass-a yeẓra asirem-nni d targit kan, imi Faḍma, ula d nettat tuɣal s warraw-is, imuger yiwen deg-sen, s tmara i d-yufa tazmert akken ad d-ikkes allen-is fell-as.

 Wa Karim, kker a mmi ! Dayen aṛṛa-yak taguni, ad ak-d-isawal Yidir … I tessawal Faḍma deffir tewwurt n texxamt n mmi-s.  Tura ad nefɣeɣ a yih !… Karim iẓmi-d akk tazmert yellan deg-s, ijbed akk iman-is weqbel ad iḍegger fell-as taduli. Imuqel saɛa. Ikker-ed, yelsa lqec-is, isared, yeffeɣ-d s afrag.  Azul a yih !…  Alxiṛ, ṛuḥ siwel-as-d i wemdakel-ik ad d-yas ad issew lqahwa, azgen n tsaɛett-ayagi ala k-ittṛaǧu…

Iffeɣ-d Karim imuqel ɣer beṛṛa, ur yufi ara Yidir, yuɣal-d ɣer yemma-s, iqqim tama-s :  Ur t-ufiɣ ara (ittezmumug). Tezmumeg ula d yemma-s Faḍma, tesmar-as-d akeffay, teldi tafeqrajt ad as d-ternu azal-is n lqahwa, tenṭṭeq ɣer-s :  Amek ara t-tafeḍ, seg ṣbeḥ umeɣbun i d-issawal, keč ijebbed wusu deg-k am tnifift. A mmi tectaqeḍ iḍes, tenɣa-k snitra ɣef-i tettɛawazeḍ…  Ula d netta yettɛawaz yid-i…  …Wissen kan ma teẓriḍ anda t-ttedduḍ, snitra ur tesuffuɣ sani… Igezzem-as awal Karim yal mi ara d-tebdu awal ɣef taluft n snitra :

 I Farid ulac d acu i yi-d-yeǧǧa ad t-xedmeɣ ? Tenniḍ-as ɣef ṛmel-nni dayen skecmeɣ-t-id ?  Ttuɣ ad as-iniɣ mi d-yewweḍ... I tenna faḍma i Karim.

 Ini-yi-d kan tura, maca ḥader kan ad tzeɛfeḍ… i d-yebda awal Karim.  D acu ? acḥal tuḥwaǧeḍ ?  Mačči d ayen-nni, mačči d idrimen bɣiɣ ad iyi-d-tiniḍ… (ittaḍsa)…  …  Wagi d-yusan akka ussan-a, amjaḥ-nni Mḥend At Meqran sliɣ zikenni…  D acu tesliḍ ? Wi k-id-yeḥkan ? d acu tettnadiḍ ad teẓreḍ ?…ulac d acu yellan... I tsuɣ Faḍma yuɣalen d tazeggaɣt.

Karim d yemma-s ur kkfin ara awal. Gar-asen leḥyuḍ n tsusmi yeffren acḥal d aseggas. Imdanen, gnen ɣef waṭas n tmucuha, yal tamacahutt d tafindutt n tmes, wid tt-iḥedṛen walan-tt s ijajiḥen-ines, wid d-yussan syen d tusawent, leḥqen-tt-id kan mi tesduxxun neɣ mi d-teǧǧa amkan-is d aberkan seg izemmulen.

 D axessaṛ, ur sent-tt-ɛwad ara i tigi ; a ddin-Ṛeb, seg ṣbeḥ i k-ttɛassaɣ a Karim… I yenṭṭeq Yidir.  Ay Yidir (imeɣ karim issuk-d afus-is ɣef temgerḍt n wemeddakkel-is) tikelt-agi, dayen, yella wacu iyi-ṭṭfen… . Inna-yas-d akka imuqel-it mliḥ deg wallen, ad iẓer ma yessaweḍ ad d-issemɣi ccuq deg-s.  Acu yeḍran ?…tettarguḍ Tiziri dɣa ur tebɣiḍ ara ad d-takiḍ ?  Yyan kan tura ad ak-d-ḥkuɣ…

S kra n wawalen, ɣas d askiddeb, isettu Karim i Yidir, iṭij-nni n tafrara t-izzan azgen n tsaɛett.

Tuddar n Leqbayel, izurar-nni ɣef idurar, ttuɣalent diɣen tikwal, am imeṛdaxen-nni yundan, teqḍeɛ tuffɣa yeshel unekcum. Ilaq ad iqqim yiwen kra n wussan kan di taddart, akken ad yissin d acu i d lxiq. Ɣef wayagi i telha tdukkli, am tagi yezdin Karim d Yidir.




Tadukli, tagmatt, ula d Mḥend yelmed aṭas di tlufa-yagi. Tlatin iseggasen di tmura n medden, d acu ara tent-isɛeddin amer mačči d kra n yemdanen. D acu kan, Mḥend, di lɣerba, ibna ussan-is akken ur d-yettimlil ara at taddart-is. Acḥal d win inudan ad t-iẓer ur t-yemlal ara. Tadukli neɣ tagmatt d imɣi d-imeqqin kan anda llan yemdanen ur nessin ara ansi d-tefruriḍ, Mḥend ibna tudert-is ɣef wayenni.

Karim d Yidir d imeddukkal. Am yezgaren-nni yeqnen azaglu, yiwen n uɛekkaz i ten-yewten. Kecmen ɣer lakul ur ɛeṭṭlen ara deg-s, qqucen-tt-id zik. Am waṭas n yelmeẓyen, ur d-tufi ara leqraya abrid ɣer wallaɣen-nsen. Yewɛeṛ ad teɣreḍ di taddart-ik, yewɛeṛ ad d-tafeḍ talwit i wallaɣ-ik di tzeqqa n lakul, mi ara testeɣbileḍ ɣef tfextin-nni tunddaḍ deg igran. Yewɛeṛ ad d-tafeḍ ifadden ad tzemḍeḍ imru ger iḍudan-ik mi ara yezwir wegris n ctawi ɣer-sen. Karim d Yidir deg ussan-nni n lakul dɣa i d-tebda tdukkli-nsen. Nnuɣen acḥal n tikal, wa yuker i wayeḍ tiqeftin, wa yessenqer-itent i wayeḍ akken ur d-ittaṭṭaf ara ugar-is n imergga. Ksan akken acḥal iseggasen, nnuɣen ɣef anwa ara d-yerren lmal mi ara yettceṭṭib ɣef tneqlin n medden, uraren, xedmen di txidas ayen ur d-nettunebdar ara, myergamen, yal wa yurad s tsusaf n wayeḍ ; akk tilufa-yagi di taddart n leqbayel, ssawaḍent ɣer snat n tɣawsiwin : iya ad d-ǧǧent sin icenga, ara yettemyergamen di temɣer s lemɛun zdat n tejmaɛt, iyya ad ssiwḍent ad semmlilent sin ad uɣalen d imeddukkal ad ttemsawalen s axxam. Karim d Yidir akken i sen-teḍra.

 Ad ternuḍ lqahwa a Dda Mḥend ? I yesteqsa Saɛid.  Waqila dayen… I yenna Mḥend  Akken i k-ihwa. A Mumuḥ, yyaɣ a mmi (iqerb-d mmi-s) ṛuḥ inni-as i yemma-k ad ak-d-tefk, tiwlafin-nni, yellan di tbalizt… (yuzzel Mumuḥ i setbaɛ-as Baba-s awal)… s ttawil kan…



 Imi tenniḍ, i d-inṭṭeq Mḥend ar gma-s Saɛid, axxam-ina n Baba, ma tebɣiḍ ad s-nɛiwed, aqli wejdeɣ ur ttxemmim ara, nek nniɣ-as ula d keč ma di ddehn-ik ad tkemleḍ tixxamin-agi-inek ulac din aɣbel…  Ad k-ibarek Ṛebbi a Dda Mḥend, d tidett, yella-d niqal di ddehn-iw ad sen-ɛiwed, tura tekcem-d taluft nniḍen, iḍelli mi yi-d-yessawel akken Wakli Iheddaden…  D lxiṛ kan !… i d-isteqsa Mḥend.  D lxiṛ kan, yusa-d ɣer lemnasba, issumeṛ-d Tiziri, i mmis-nni ameqran Smaɛil…  Meqqer fell-as waqila…  Amer am wannect-en, ulac deg-s, d axeddam di ṣeḥṛa, yewwi-d iman-is… teẓriḍ ibna weḥd-s, tagi, ulac akk win tt-ixedmen di taddart. I yenna Saɛid.  I teqcict tenniḍ-as ? I yesteqsa Mḥend.  Mazal ur teẓri ara ula d yemma-s… ḍegreɣ-as kan sin wawalen... mačči d aɣbel, amer am wayen… ṛṛay-iw d ṛṛay-nsent… . I yekfa Saɛid awal weqbel ad isiweḍ lqahwa s imi-s.

Yuɣal-d Mumuḥ, iteddu-d yettzenzun.  A Mumuḥ aɛni ur tṛuḥeḍ ara ? I yesteqsa Saɛid.  Tenna-yak yemma ur ẓriɣ ara anda-tent… i d-isgemred weqcic-nni. Ikker Saɛid, iqerreb ɣer ddṛuǧ-nni issawel :  A Tiziri (terra-yas-d awal iban-d ṣṣut-is mbaɛid deg wexxam n wadda) ṛuḥ kan a yelli ɣer texxamt-iw, ldi tabalizt-nni tazegzawt, awi-yi-d, takeṛṭunt-nni n tewlafin… ad n-tafeḍ kan s ufella, awi-tent-id ad tent-iwali ɛemmi-m… . Yuɣal-d Saɛid ɣer wemkan-is, yufa-d, Mḥend Yetturar netta d Mumuḥ inna-yas :  I keč a Dda Mḥend, am wakken i k-d-tenna Xalt-nneɣ, ilaq ad tnadiḍ ad d-tawiḍ amwanes, llant yessis n leḥlal… Imuqel ɣer Mḥend iwala-t yetthuzzu aqerruy-is, ɣef yimi-s yeḍbeɛ wezmumeg, dɣa ikemmel ameslay inna-yas :  Mazal-ik meẓẓiyeḍ acu s-teqqareḍ Igzem awal, tekcem-d Tziri :  Azul fell-awen, azul a Dda Mḥend… Tefka-yas takerṭunt-nni n tewlafin i baba-s.

 Axiṛ a tuḥṛict i s-d-yerra Mḥend.

Saɛid ildi takeṛṭunt-nni n tewlafin isuffuɣ-d ayen d-yeddann deg ufus-is, ad sent-ittmuddu yiwet yiwet i Mḥend ad tent-iwali. Mumuḥ, terfed-it Tziri, ṣṣubben s axxam n wadda. Saɛid iddem-d tawlaft, ifka-yas-tt i Mḥend inna-yas :

 Tagi asmi d-yusa babat-nneɣ si lḥiǧ…  Melmi d-iḥuǧ ? i yesteqsa Mḥend.  Asmi d-tlul Tziri, di 74 … i s-yerra Saɛid.  I wagi, mačči d Dda meṛ Iheddaden ? i yesteqsa Mḥend.  D Dda meṛ ih, netta meskin, 4 iseggasen-agi id aɣ-yeǧǧa, yelli-s, aseggas-agi ara teddu ɣer Tiɣilt…  Tecfiḍ asmi ɣ-d-yufa di tebḥirt-nni-ines n teɣzut, asmi yettwaṭṭef Taher Iḥemmucen... I yenna Mḥend  ...Taheṛ Iḥemmucen, imi t-id-udreḍ ...teẓriḍ yemmut, aṭas ayagi, amzun yewwi deɛwessu, yuɣal yexser dayen kan, tisssit, ur d-ittnejmaɛ ara di teɛwint n ccix... ad tezreḍ lmektub n Faḍma...

 I tewlaft-agi, melmi-tt ?... i yesteqsa Mḥend akken ad ibeddel awal Saɛid.

Kra n wudmawen di lkaɣeḍ, smektan-d Mḥend, s iseggasen i s-iṛuḥen ger wid-is. Imawlan-is, wwin amur-nsen di tudert, ṛuḥen, gma-s yeɛmeṛ axxam ; ssin warrac d snat n teḥdayin, yiwet deg-sent ; Tiziri, teweḍ-d d tameṭṭut katen-tt-id inexḍaben. Tlatin d aseggas, tbeddel ula d tutlayt : azul ! id asen-d-tenna zgelli Tziri, yezmumeg mi d-yemmekta. Wid akk yessen, yal wa s anida yessaweḍ tikli deg webrid n tudert-is, wa yekkfa fell-as usawen, wayeḍ, ibeddu tikli deg-s, yal wa d amek yufa, kra deg-sen kkfan tikli, am wi yecban imawlan-is.

Mḥend, d ttexmam-agi t-id-yewwin ad ikcem axxam-nni deg-i d-yekker. Ildi tawwurt temmuger-it-id temẓi-s ; d teṣwiṛa n baba-s d yemma-s. Yal tiɣmert ad d-ittnazaɛ deg-s wesmekti. Dagi kan, anda akka, isenned ukufi-yagi ameqran, dagi i yettemrurud asmi akken, d-yuɣal baba-s si lɣerba i tikelt tamezwarut. Yuɣal-d ɣer-s lexyal-is, mi d-yetteli tabalizt-nni-ynes :

 Wa Mḥend ! tagi inek ! ad k-tettwanas d izamaren mi ara ten-tekseḍ.

Ifka-yas-d tajewwaqt d tazeggaɣt. Yemma-s mi ara tt-id-yemmekti, yettwali-tt s imeṭṭawen, yuɣal-d lexyal-is mi teqqim akken ɣef wemnaṛ n tewwurt. Afus-is ɣef umag-is. Yuɣal-d ṣut-is mi tesnewniw : nwekkel-asen Ṛebbi i wid k-isuffɣen i leɛqel-ik . Netta, irfed-d tabalizt-is ad iṛuḥ. Ass-en imi yṛuḥ, ur yumin ara ad d-yas wass i-deg ara d-yuɣal, iṛuḥ akken ur d-ittuɣal, yerwel akken ad ittu Faḍma, d imawlan-is, d taddart-is…

 A Mumuḥ ! anida telliḍ ? yyaɣ kan i tessawel Tziri.  D acu, ur cucufeɣ ara… I d-yerra Mumuḥ i ɛewlen ad ittru.  Yyaɣ mačči d acucef ay aɛeggun, ma tebɣiḍ ur k-cucufeɣ ara yyaɣ. Iqerreb-d weqcic-nni, teḥka-yas Tziri s ameẓẓuɣ-is tenna-yas :  Ssel-iyi-d, ad kk-ceyɛeɣ, ad tṛuḥeḍ, awi-yas lkaɣeḍ-agi i Karim, tura mi ara d-iɛeddi zdat n tewwurt, ma tewwiḍ-as-t ak d-rnuɣ taḥbult  Ggal-d !…  S yexf n yemma, ṛuḥ tura ad k-tt-id-heggiɣ…

Mumuḥ yeddem lkaɣeḍ-nni iffeɣ ɣer zdat n twwurt, Tiziri tḍal-as tenna-yas :

 Qqim kan dinna ! mi d-iɛedda efk-as-t.

Ma ɣer wid meqren ɛeddant tmucuha, wid d-ittnekkaren daɣen am Karim d Tziri, sɛan diɣen timucuha-nsen. D timucuha ffrent ɣef wallen n medden. Tayri s teqbaylit, am yemɣi-nni n tili ; ittagad tafat d tmuɣli. Mi ara tettwikkes tegnitt-nni n lakul d issemlalayen di temẓi, d lekwaɣeḍ kan d wallen i d-ittɣiman d inagan ɣef wayen ttidiren wulawen. Timucuha-yagi yetturaren ger yelmeẓyen, xeṭṭa n wanda d-teffɣent i tlisa n temẓi, mi ara twaliḍ sin yelmeẓyen dukklen akken, rran-tt i lweɛd n tikli ɣer yigran, ɣas ini d timucuha-yagi d-gren gar-asen.

 Wa Karim ! ! sani akken ? Ur d-qqar ara daɣen ad nɛeddi syen… i yenṭṭeq Yidir mi yeḥbes di tikli.  Ur nettɛeṭṭil ara… I yenna Karim  Keč ad d-ẓreḍ tamdakelt-ik nek ad qqimeɣ, ad beddeɣ din… ur teffiɣ ara fell-i… arǧiɣ-k azgen n tsaɛett, ad n-ternuḍ tayeḍ tura, dɣa d ayenni kan i yxuṣen ad isqef wass-agi s tiẓẓanit... I yenna Yidir weqbel ad yaker aḍar ɣer deffir, niqal iteddu ad yeǧǧ amedakel-is. Issawel-as Karimyenna-yas :

 Awah mačči dayen-nni a Yidir, ad ẓreɣ kan ma yella wacu ara s-d-tefk i Mumuḥ, yyaɣ ur tmesxiṛ ara… (yuɣal-ed Karim kra isurrifen ɣer Yidir izuɣer-it-id deg ufus) ur tettaweḍ ara dqiqa, ma d Snitra i tugadeḍ ur tt-nettaf ara, teẓriḍ Mulud, ad t-naf igen, Sliɣ-asen leɛca ɣer yemɣaḍen, ffɣen ula d nutni ad qqesren, iban mazal-it iṭṭes.

Karim d Yidir, i ten-issemlalen daɣen, mačči kan d temẓi. Mlalen s targit i yetturaren deg wallaɣen-nsen. Karim d Yidir, seg yelmeẓyen-nni, yebɣan ad d-inin kra i medden akk, ttidiren tayri, bɣan ad d-slen akk medden i yismawen n tid yezzuzunen ulawen-nsen. Tturaren, cennun, snulfuyen-d tizlatin, ssedhuyen yess-ent ussan-nsen d wussan n tezyiwin-nsen. Asmi llan di lakul yakan, i cnan timeɣriwin-nsen timezwura, syen akkin, imi tt-id-qqucen ɣef zik, aladɣa Karim, ḥnunfen almi ssawḍen ad d-aɣen snitra-nsen tamenzut. Di taddart daɣen, uɣalen i yelmeẓyen d imdukkal ukud fessus-it wuḍan n ctawi d wuḍan unebdu. Targit tgemmu yid-sen, almi d-yewweḍ wass deg-i tuɣal am tebḥirt-nni n teɣzut, tṛebba-d wid tt-iḥemmlen d wid yusmen deg-s dɣa budden-as aquccu. Uɣalen di taddart imi cennun, ɣer kra n wid yettawin laẓ deg wallaɣen-nsen, d icemmaten n taddart. Ɣer wiyaḍ nniḍen, mazal-iten d ilmeẓyen ad d-yas wass ad d-akin ɣer ddunit u snitra-nni ad tuɣal d tawriqt deg wezmam n temẓi, ad ttun d acu yuran deg-s. Acḥal d tikelt i slan i wid i sen-innan : tebɣam ad telfum am Mjaḥ-nni At Meqran... Ussan-agi kan i ẓran anwa i d Amjaḥ nat Meqran. Mḥend. Amjaḥ-nni yuɣal-d, Karim d Yidir yal mi ara t-walin, ttmennin awal ɣur-s.

 Wa Karim, acu tenniḍ limer ad nṛuḥ ass-a ad nqesser d Mḥend At Meqran (imuqel-it-id Karim am win yebɣan ad as-yini amek ?) ih, ad nruḥ ɣur-s ad as-nini nebɣa ad nqesser yid-s, d l’artiste a mḥayen-k, ufiɣ ass-en isem-is deg uḍebsi, d aqdim n Lḥesnawi... Tizlitt-nni n wass-en limer ad tt-nekkfu  Anta ?...  Tinna agni n Mḥend... tenniḍ-d ad tt-nexdem am akken agni n taddart ad nuɣal ad s-nsemmi fell-as... ad d-nawi snitrat-nneɣ ad s-neqqim ... Mi tt-nekkfa ad s-tt-nawi ad s-issel.  D tikti kan a Yidir ... Mazal ur tekkfi yara. Yessusem Karim.

Yidir isusem ciṭṭ ula d netta. Karim igumma ad d-yenṭṭeq am wakken yettxemmim, yuɣal-d Yidir ɣer wawal, ṣut-is iṛuḥ akken ɣer uqesser :  Nnan-d zik, niqal d Mḥend ara yaɣen yemma-k, Nna Faḍma, ugin ad a-tt-fkken imi icennu, tesliḍ s wakka ? I yesteqsa Yidir Karim.  Sliɣ ih... I s-d-yerra Karim tura mi d-ssawḍen ara wanida tezdeɣ Tziri. — wa yidir, keč qqim kan dagi tura, nek ad ɛeddiɣ ad ẓreɣ ma yella Mumuḥ-nsen, ma yella wacu s-d-tefla Tziri i nek...

Karim, iwwet kra isurrifen, Yidir isenned ɣef tesga t-iqerben, i ttmuqul melmi ara d-yuɣal wemdakel-is, ur iɛeṭṭel ara iban-d, iwala-t mi d-iteddu, akken d-yiweḍ tama-s bdan tikli s ttawil.

 D tabṛatt i s-id-tefka i Mumuḥ ? d acu yellan deg-s ? d acu k-id-tenna ? i yesteqsa Yidir Karim. Karim, netta, yugi ad d-yekkes allen-is ɣef tewriqt-nni. Ikkfa leqraya n tebṛatt, ifkka-yas-tt i Yidir. Yidir iḥbes tikli, issuk allen-is ɣef wayen yuran deg-s, yuɣal ilḥeq-d Karim inna-yas:

 Ur tqebbel ara, ula d baba-s ahat ur iqebbel ara,Smaɛil meqqer fell-as ... Tiziri meẓẓiyet fell-as. Ur steɣbil ara a Karim Dda Saɛid yesɛa leɛqel ad iciweṛ Tiziri.  Ẓriɣ ad d-teḍru kra n wass, d acu kan, mačči tura... I yenna karim s wesḥissef.

Mḥend yeffeɣ-d deg wexxam deg-i d-yekker, imdel-d tawwurt, imuqel deg wefrag, rsent wallen-is ɣef teblaṭṭ-nni deg-i yettɣima jeddi-s. Iqerreb Mḥend, issekna lqed-is akken ad iɛeddi ddaw n tjanǧart, iqqim ɣef tablaṭṭ n jeddi-s ; tablaṭṭ n jeddi, akka i s-qqaren deg wexxam i tmekkant-agi i yeffren Saɛid At Meqran d arfiq n tudert-is. Yettmektay-d Mḥend jeddi-s Saɛid, amek akken i tga tmuɣli-s, i medden akk, drus-iten wid izemren ad t-qablen s wallen, wama s wawal, fell-as i nnan : Saɛid At Meqran ; win yewwet s wawal ur ijebbeṛ ur iḥellu . Mḥend, ula d netta, d awal i t-issuffɣen si taddart, mačči d yiwen wawal, d awalen, mazal-iten ar ass-a ttṣenṣinen deg wallaɣ-is am nnaqus... Jeddi-s ɣef teblaṭ-agi i yeqqim asmi s-yenna fell-as : ... At Meqran ur d-ttaǧǧan ara iqlanǧiyen !... .

 Wa Tiziri ! i yessawel Saɛid i yelli-s.  Aqli-yi-n a baba ! i d-terra awal Tziri, d-iteddun ad d-tekcem anda qqimen baba-s d yemma-s.  Mdel tawwurt, qqim-d, (iqeɛed Saɛid iman-is iṣub i wallen-is akken ad d-ibdu awal d yelli-s)... teẓriḍ ass-en... d Akli Iḥeddaden i d-yusan, isuter-d lemnasba, i mmi-s Smaɛil, nek d yemma-m neẓra-t d argaz d wawal, muqel tura kemmi ma twejdeḍ neɣ ad sen-nefk lweqt... Tiziri temmuqel yemma-s. Saɛid akken d-isuffeɣ imeslayen-nni, iddem yelsa talaba-s, iffeɣ.

 A yemma amek ur as-tenniḍ ara am wakken d-nenna iḍelli ?... I tenna Tziri I Yemma-s.  Mazal ur tessineḍ ara baba-m ? mi ara ibed-d ɣef wawal, ur t-isseɣlay yiwen...  I Karim ? I testeqsa Tziri.  Yeẓra, smeɛneɣ-as awal, inna-yam wid tent-ibennun ɣef tidett di tlufa-yagi, ttbanen-d, mači... kem daɣen ilaq ad s-t-iniḍ I Karim ad d-yawi imawlan-is ma s tidett yebɣa-kem.

Karim d Yidir di tsusmi i d-ṣubben abrid-nni n teɣzut. Ala ṣṣut n rkkeḍ-nsen i d-yufraren si ddeṛk n tzemmar-nsen di tseksert. Yidir ibɣa ad as-yuɣal i Karim d ameddakkel ara s-immlen tafat, inna-yas :  Amek ara txedmeḍ ih ? ad as-tiniḍ i yemma-k neɣ i Farid-nwen, ilaq ad truḥeḍ ula d keč ad tbeggneḍ iman-ik tebɣiḍ Tiziri, ad truḥeḍ ɣef zik lḥal, skud ur frin ara awal nutni d Smaɛil Iḥeddaden...

 Amek ara ruḥeɣ daɣen kečči ?... Iban iqṣed-itt Saɛid At Meqran ... tezriḍ netta seg wid-nni ɣ-ikksen akken ur nekkat ara snitra deg wesqif.  Akken yebɣu yili, keč xdem ayen yellan sɣur-k, inna-s i yemma-k, ruḥ yid-s, ad teẓrem amek ara wen-d-inin... imir-en...  Ad nwali, tameddit-agi ad ẓreɣ... ad s-iniɣ I Yemma. I yenna Karim.

Aqlanǧi, wagi d yiwen seg wawalen, yettṣenṣinen deg wallaɣ n Mḥend. Iffeɣ-d deg wefrag, yerra-d taḍeryist deffir-s, ibda tikli ger tzenqatin n lḥaṛa taqdimt, am wakken ixeddem zik, asmi yeslufuy i yzenqan n taddart, yettnadi ad d-yemlil Faḍma, weqbel ad iffeɣ tamurt...  Axiṛ fell-akent !  Axiṛ lɛafya... (anwa wagi i s-tenna temɣart-nni i tayeḍ s tufra kan)  D Mḥend At Meqran... i s-d-terra s wesḥemḥem.  Wa lɛeslama-k ɣer wexxam-ik a Mḥend... (yerra-yas-d Mḥend i slam-is tɣum-it s imeslayen i s-tezuzer weqbel ad yibɛid fell-as) Cwi a mmi mi d-jbiḍ, nwekkel-asen Ṛebbi i wid k-issuffɣen i leɛqel-ik... I tenna temɣart-nni.

Mḥend isseḍfer isurrifen wa deffir wayeḍ, akken ad yerwel i wayen d-yeddan d tamenguct ɣef imeẓuɣen-is : ‘‘...nwekkel-asen Ṛebbi i wid k-isuffɣen i leɛqel-ik...’’. Mḥend iɣerqen di ttexmam yeduqes-d i win d-izulen fell-as :  Azul a Dda Mḥend  Azul a mmi (iḥbes Mḥend ɣas akken ilemẓi-nni iɛreḍ niqal ad ikemmel) ...tgerzeḍ ? ifkka-yas Mḥend afus-is i ylemẓi-nni.  Aqlaɣ kan ! d imukan ... a Dda Mḥend, amek tehwa-yak cuya tmurt-agi ? Mačči akka I tt-teǧǧiḍ waqila ? I yenna ilemẓi-nni.



Mḥend inna kra imeslayen yuɣal ikkemmel abrid. Ilemẓi-nni, di tikli-s iɛawed imuqel-d ɣer Mḥend mi yeffel i tezniqt Iḥemmucen.

 Azul a Faḍma Nat li !... i yenṭeq Farid ɣer yemma-s imi d-yekcem s axxam. Yemma-s temuqel-d deg-s teḍsa-yas ɣef wawal-agi yennum yeqqar-as-t : Faḍma Nat li.

 Lɛeslama-k a mmi, ak d-heggiɣ imekli ?...  Heggi-d, i waman ? ad ssired-aɣ kan s wigi yellan di tzegzawt-agi ?...  Sired kan anda tufiḍ, a mmi ma yehda-ten Ṛebbi ad sen-id-serḥen tameddit-agi yemɣaren n taddart....

Farid yessared, ibeddel lqec-is, ikkes wid lxedma, iqqim-d ɣer ṭṭabla yufa-d yemma-s la s-d-ttheggi imekli.  Teẓriḍ wi d-mugreɣ imi d-tedduɣ akka s axxam a Faḍma Nat li?  Anwa ?...  D amjaḥ-nni d-yuɣalen, Mḥend At Meqran... yettɣiḍ-iyi mi ara t-waliɣ... I Yenna Farid weqbel ad s-tegzem awal Yemma-s am win yebɣan ad yerwel seg wawal.

 Ifelfel ad teččeḍ, almi d ṣmayem i d-kkseɣ-d timezwura. Tid-nni ẓẓiɣ deffir wexxam, dima d tidak i d-ittewjaden d tineggura, yemkken imi ddurint... i s-tenna Faḍma i mmi-s akken ur ittkemmil ara awal. Farid, yeẓra, tesselmed-as ddunit ur ittaẓ ara ɣer wanda ffrent tmucuha n yiḍelli, ibeddel awal, iwelleh-it ɣer tmucuha n wass-agi :

 I karim yuki-d a yemma?  Yuki-d, d acu kan, iṣub ɣer Laṛebɛa, netta d Yidir. Ma d ṛmel-nni yessekcem-it iḍelli...  Mači d ayen-nni... tesliḍ s Smaɛil Iḥeddaden ?... teḥbes Faḍma aniwel imekli.  D acu ? d lxiṛ kan ? i testeqsa.  D lxiṛ i kra d neqma i Karim (Faḍma tzad ɣer-s tigdi) sliɣ-t nek di lqahwa, leɛca... nnan-d ibɣa ad ixḍeb Tiziri n Saɛid At Meqran... I yenna Farid.  Ula d Karim waqila ters tiṭ-is ɣef teqcict-nni ... I d-tenṭeq Faḍma ɣer Farid.  Zeɛma waqila, ur teẓriḍ ara a Faḍma Nat li, netta fell-as kan i yesgenbir dagi di tmeɣriwin n taddart (yemma-s mi s-d-yenna akka tecmumeḥ). Ɣef waya i m-d-nniɣ d nneqma fell-as, lḥaṣun ma yebder-am-id ad nruḥ ula d nekkni ad tt-nexḍeb, nek qebleɣ ur ttuɣaleɣ ara d tiẓemmit, inna-s akka... ẓriɣ ad yesseḍḥi ad d-yemmeslay yid-i ahat.

Faḍma imi tesla i Farid yenna-yas-d akken, tenna deg wul-is : “ teǧǧiḍ-d wi k-yifen a Taheṛ i Ḥemmucen...” . I mmi-s tenna :

 Ikeč ? melmi ara k-id-nawi tin k-ihwan? neɣ akka ara teqqimeḍ d aɛezri ? tiḥdayin akk steqsayent-d fell-ak...  Aha ? s tidett ? cebḥit meqqar kra tigi d-isteqsayen ?... I yesteqsa farid Yemma-s.

D tameddit, tajmaɛt tuɣal am tburgenna n tweḍfin ; mlalen-d akk wat taddart. Haten sqacwen-d akken ma llan, qeccuc meccuc. Yidir ibed-d d kra yelmeẓyen ddaw n teslent Uḥemmud, akken kan iwala Karim yeffeɣ-d si tezniqt Iḥemmucen, iwwet kra isurrifen metwal-is. S wecmumeḥ i t-id-imuger Karim. Mlalen ṭṭfen tasawent ad d-sseɣlin awalen s tikli.

 Amek ih ? acu k-d-tenna yemma-k ?... I yesteqsa Yidir Karim.  Twenneɛ mači d kra, ufiɣ, teẓra, yenna-yas Farid... Awah Farid-nneɣ d L’artiste. Karim ittezmumug.  Amek ihi, amek i tt-tefram, d acu ara txedmem ?... I yesteqsa Yidir.  Ih, azekka ad truḥ Yemma nettat d Farid ɣer Tziri... I d-yenna Karim.  Ihi ad aɣ-txelseḍ leqhawi... I yenna Yidir  Ad nẓer tura acu ara sen-id-inin... I yekkfa awal Karim.

Mḥend, iɛreḍ ad iqqim ugar n wakken izmer ger wat taddart ur izmir ara. Awalen am wassif i d-ttẓegẓugen, d acu kan neqqlen akk ɣer yiwet n temda ; bɣan ad ẓren At taddart d acu ara yexdem wemjaḥ-agi d-yennulfan akka i lxeṛ n ccib-is. Ayen akka ttnadin ad t-ẓren yemdanen mačči d uffir deg wallaɣ n Mḥend, netta yusa-d ad yettwamḍel deg wakal-nni s id-yefkan ifadden-is imezwura, yusa-d ad iwali ɣer wallen wid-nni ɣef-i tbed tudert-is.

 Ad iyi-tsemḥem kan ihi, nek ad kkreɣ ad ɛeddiɣ... I yenṭṭeq Mḥend ɣer tarbaɛt-nni ukud yeqqim.  Ruḥ di laman...



I s-d-rran s leḥdaqa sya u sya, weqbel ad d-rren awal fell-as imi t-walan iffel ɣer wanda ur tettizmir ara tmeẓuɣt ad ferreh d acu ttmeslayen yimawen.

 ...Wihin tura  i d-inṭeq yiwen deg-sen  ur s-id-tecfim ara kenwi ?. Wihin, infa iman-is asmi yugin ad as-aɣen Faḍma nat li, tameṭṭut n Taheṛ Iḥemmucen, ad fell-as yeɛfu Ṛebbi, ugin ad as-tt-fkken, imi yekcem ɣer tarbaɛt yettɣenni di Lezzayer, tarbaɛt iqlenǧiyen. Cfiɣ, meskin, ula d jeddi-s, baba-s, ad fell-asen yeɛfu Ṛebbi akk, ur d-bidden ara yid-s, iruḥ, deg wass-en, yiwen ur t-iẓri, nek almi d asmi sɛeddaɣ acḥal d aseggas di lɣerba i t-id-mmlaleɣ, yiwen wass deg webrid, qrib ur nemyeɛqal... dɣa ala ass-en...

Ttbeddilent tudrin udem, ma ɣer wid yecban Mḥend taddart ad teqqim d agelmim yeffren aman-nni n yilindi d wid useggas-a. Karim asmi d-uɣalen yemma-s d gma-s deg wexxam n Tziri, ur yufi ara ɣer-sen ayen icennu di tezlatin-ines. Inna-yasen-d Saɛid At Meqran : ...ur ttakeɣ ara yelli i Bu-gitar... . Am wakken i s-d-nnan zik i gma-s Mḥend.

Aqlanǧi neɣ Bu-gitar, awal d yiwen, bedlen-as kan taduli. Aqlanǧi, yenfa Mḥend ɣer tmurt-nni deg-i ur d-yettemlil ara allen ara t-iɛerrin s unexzur. Bu-gitar, yenfa Karim ɣer wanda akken tuɣal ddunit d yir targit kan, teshel takayin deg-s i wid izemren ad qablen tamettant am netta.

Ass yewweḍ talemmast-is, At taddart, akken ma llan, bedden d tirebbuɛa zdat n tejmaɛt. Tafukt di tlemmast igenni, ttgabaṛen akk medden ad as-rewlen, ddurin tiselnin n tejmaɛt, wiyaḍ ddurin tisegwa n yexxamen d-iqerben. Akkin, ttbanent-d trebbuɛa n yelmeẓyen di tmeqbert. Yettban-d wesgemred n yemdanen yettmeslayen ɣer iciwan-nsen d ṣut n yelmeẓyen i qqazen sin iẓekwan, yettuɣal-d ṣut n igelzyam-nni yettṣenṣinen di lqaɛa. Farid, iqqim, ɣer Xali-s, allen-is kkawent deg imeṭṭawen, ikker xali-s :  Ṣber kan a mmi, nek ad ɛeddiɣ ɣer yemma-k, ma cwi-tt kra...



Saɛid At Meqran, baba-s n Tziri, gma-s n Mḥend, iqqim ɣef teblaṭ n jeddi-s, i ttmuqul di lḥaṛa-nni deg-i yemrured netta d Mḥend.

 Dagi telliḍ a mmi-s ɛemm, yyaɣ kan tura qrib ad t-id-nessufeɣ, ad ig Ṛebbi yeǧǧa-yaɣ-d lbaṛaka, ad yazen Ṛebbi ṣber i Yḥemmucen, ula d nutni msakit... Dda Mḥend meskin, yura-yas-tent akka ; seg uẓekka n lɣerba ɣer win n ddunit... . I yenṭṭeq Yiwen seg qriben-is.

Ass-a tenbbawel taddart. Ad temḍel Mḍend At Meqran d Karim Iḥemmucen.

Iṭij n Ṣmayem isserɣ akk tamurt, anda tebɣuḍ tesserseḍ tiṭ-ik d tewreɣ ara k-id-yemmagren, grant-d kan kra n tselnin smektayent-d tizzegzewt, maca, ula d nunti ur tettdum ara fell-asent tefsut ; akka kra n wussan ad tent-aweḍ tqabact n leqḍiɛ. Yidir ittmuqul deg-sent.

— D acu tettmuquleḍ akka ? I tenṭeq Tziri ɣer Yidir akken ad t-id-tessukes di ttexmam s-yuɣalen d tanumi seg wasmi t-tessen.  Ulac ... i yenna Yidir.  Leɛca, kra yekka yiḍ tukiḍ, ayen ? I t-testeqsa Tziri.  Kan akka, i Karim yuki-d neɣ mazal iṭes ?... i yesteqsa Yidir Tiziri.  Yuki-d, tura i s-ffkiɣ ayefki... ad ruḥeɣ dɣa ad t-id-saliɣ... I tenna Tziri.  Glud s snitra-nni, awen d-awiɣ yiwet  D tizlitt tamaynut ? ɣef waya ur tgineḍ ara leɛca ? I testeqsa Tziri.

Tekcem-d Tziri snitra deg ufus, Karim yeṭṭef-as-d afus nniḍen.

 Karim ! azul, yyaɣ ɣer baba-k. Irfed-d Yidir mmi-s Karim di lqaɛa issuden-it, yerra-t ɣer irebbi n yemma-s. Iddem-d snitra, iqeɛed anzizen, ixbec fell-asen :  A mimi tizlitt-agi nexdem-itt nek d yiwen qqaren-as Karim akka am keči, nsemma-yas agni n Mḥend ...

Deg yiwet n taddart Ulac tafat Ilul yiwen Isem-is Mḥend Tama n tejmaɛt Akk nwala-t Yella wegni D agni n Mḥend

D nekkni i s-isemman Akken ad d-nettmekti Di taddart amdan Yeddren tayri D tayri i t-yenfan Wis ma d-yezzi …

⇑ haut ⇑

Ajouter un commentaire

Le code HTML est affiché comme du texte et les adresses web sont automatiquement transformées.